Supreme Court: HOA hindi maaaring pagbawalan ang delinquent homeowners na gumamit ng subdivision roads

MANILA, Philippines — Maaaring magpataw ng parusa ang homeowners’ associations (HOAs) sa mga miyembrong hindi nagbabayad ng association dues, ngunit hindi nila maaaring alisin ang karapatan ng homeowners na gumamit ng common areas tulad ng mga kalsada sa subdivision, ayon sa desisyon ng Supreme Court (SC).

Sa desisyong isinulat ni Associate Justice Alfredo Benjamin S. Caguioa, ibinasura ng Third Division ng SC ang petisyon ng mga dating director at officer ng La Costa Brava Homeowners’ Association, Inc.

Nag-ugat ang kaso sa hindi pagbabayad ng mag-asawang Linley at Juvy Retirado ng kanilang buwanang association dues mula 2016 hanggang 2021. Dahil dito, idineklara silang delinquent at pinatawan ng HOA ng ilang restriksyon.

Kabilang sa mga ipinataw na sanction ang pagbabawas ng garbage collection, pagbabawal sa ilang delivery patungo sa kanilang bahay, pagpigil sa pagpasok ng taxi, tricycle at ride-hailing vehicles na susundo sa kanila, at pagbabawal sa kanilang mga bisita na makapasok sa subdivision.

Dumulog ang mag-asawa sa Human Settlements Adjudication Commission (HSAC), na nagpasiyang lumabag ang mga restriksyon sa Republic Act No. 9904 o Magna Carta for Homeowners and Homeowners’ Associations. Permanente ring diniskuwalipika ng HSAC sa paghawak ng posisyon sa asosasyon ang mga opisyal na responsable sa mga sanction.

Ayon sa Supreme Court, binibigyan ng Section 7(a) ng RA 9904 ang homeowners ng dalawang magkahiwalay na karapatan—ang makinabang sa basic community services and facilities at ang gumamit ng common areas.

Nilinaw ng SC na maaaring limitahan ng HOA, alinsunod sa bylaws nito, ang access ng delinquent members sa ilang community services at facilities. Gayunman, hindi maaaring ipagkait ang paggamit nila ng common areas gaya ng subdivision roads.

Dahil dito, sinabi ng Korte na ang pagpigil sa deliveries, transportasyon at pagpasok ng mga bisita ay epektibong nakahahadlang sa paggamit ng homeowners sa mga kalsada ng subdivision.

Pinagtibay din ng SC ang permanenteng disqualification ng mga opisyal na responsable, dahil ang paghihigpit sa access sa subdivision roads para sa mahahalagang pangangailangan gaya ng transportasyon at paghahatid ng mga produkto ay itinuring na seryoso at mabigat na paglabag.